๓.๓ หมวดพาล

     ๑. ดูกรภิกษุทั้งหลาย ลักษณะ เครื่องหมาย เครื่องอ้าง ว่าเป็นพาลของคนพาลนี้ มี ๓ อย่าง คือ 

     (๒๒/๓๘๐ พาลบัณฑิตสูตร)

     ๒. คนพาลมีปัญญาทราม มีตนเหมือนข้าศึก เที่ยวทำบาปกรรมอันมีผลเผ็ดร้อน

     (๓๘/๓๐ คาถาธรรมบท)

     ๓. คนพาลย่อมกล่าวคำที่ไม่ควรกล่าวทุกอย่างได้ในที่ทุกแห่ง

     (๔๒/๕๐ นังคลีสชาดก)

     ๔. คนพาลทั้งหลาย ย่อมทำการพบปะกัน ความสนิทสนมหรือคุณที่เขาทำไว้ในกาลก่อนให้เสื่อมสูญไป คุณที่ทำไว้ในคนพาลทั้งหลายถึงจะมากมายก็ย่อมเสื่อมไปหมด เพราะคนพาลทั้งหลายเป็นคนอกตัญญู

     (๔๓/๔๔๔ ชุณหชาดก)

     ๕. คนพาลย่อมสำคัญบาปประดุจน้ำหวาน ตลอดกาลที่บาปยังไม่ให้ผล แต่บาปให้ผลเมื่อใด คนพาลย่อมเข้าถึงทุกข์เมื่อนั้น บาปกรรมนั้นย่อมตามเผาคนพาล เหมือนไฟอันเถ้าปกปิดแล้ว

         ความรู้ย่อมเกิดแก่คนพาลเพื่อสิ่งมิใช่ประโยชน์อย่างเดียว ความรู้นั้นยังปัญญาของเขาให้ฉิบหายตกไป ย่อมฆ่าส่วนแห่งธรรมขาวของคนพาลเสีย

     (๓๘/๓๑-๓๓ คาถาธรรมบท)

     ๖. คนพาลกระทำกรรมอันชั่วช้า ก็สำคัญว่า สิ่งนี้เท่านั้นประเสริฐ เห็นแต่เพียงโลกนี้ ไม่เห็นโลกหน้า ต้องได้รับเคราะห์ร้ายในโลกทั้งสอง

     (๔๓/๖๑๘ ศิริมันทชาดก)

     ๗. คนพาลผู้ไร้ปัญญาทำกรรมลามกอยู่ ย่อมไม่รู้สึก ภายหลังย่อมเดือดร้อน เพราะกรรมของตนเอง เหมือนบุคคลถูกไฟไหม้ ฉะนั้น

     (๓๘/๔๓ คาถาธรรมบท)

     ๘. คนพาลผู้มีปัญญาทรามย่อมแนะนำสิ่งไม่ควรแนะนำ ย่อมชักชวนในสิ่งที่ไม่ใช่ธุระ การแนะนำชั่วเป็นความดีของเขา คนพาลนั้น ถึงจะพูดดีก็โกรธ เขามิได้รู้วินัย การไม่เห็นคนพาลนั้นเป็นความดี

     (๔๓/๕๑๘ อกิติชาดก)