สัปปายะ สิ่ง สถาน หรือบุคคล ซึ่งเป็นที่สบาย เหมาะกัน เกื้อกูล หรือเอื้ออำนวยโดยเฉพาะที่ช่วยเกื้อกูลแก่การบำเพ็ญและประคับประคองรักษาสมาธิ
ท่านแสดงไว้ ๗ อย่าง คือ
อาวาส (ที่อยู่)
โคจร (ที่บิณฑบาตหรือแหล่งอาหาร)
ภัสสะ (เรื่องพูดคุยที่เสริมการปฏิบัติ)
บุคคล (ผู้ที่เกี่ยวข้องด้วยแล้วช่วยให้จิตผ่องใสสงบมั่นคง)
โภชนะ (อาหาร)
อุตุ (สภาพแวดล้อมและอุณหภูมิ)
อิริยาบถ;
ทั้ง ๗ นี้ที่เหมาะกันเป็นสัปปายะ ที่ไม่สบายเป็น อสัปปายะ
ที่มา : พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลศัพท์
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต)
พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต)
