อิสิคิลิสุตตะปาโฐ

      เอวัมเม สุตัง ฯ เอกัง สะมะยัง ภะคะวา ราชะคะเห
วิหะระติ อิสิคิลิส๎ ปัพพะเต ฯ ตัต๎ระ โข ภะคะวา
ภิกขู อามันเตสิ ภิกขะโวติ ฯ ภะทันเตติ เต ภิกขู
ภะคะวะโต ปัจจัสโสสุง ฯ ภะคะวา เอตะทะโวจะ
ปัสสะถะ โน ตุมเห ภิกขะเว เอตัง เวภาวัง
ปัพพะตันติ ฯ เอวัมภันเต ฯ เอตัสสะ โข ภิกขะเว
เวภารัสสะ ปัพพะตัสสะ อัญญา วะ สะมัญญา อะโหสิ
อัญญา ปัญญัตติ ฯ ปัสสะถะ โน ตุมเห ภิกขะเว เอตัง
ปัณฑะวัง ปัพพะตันติ ฯ เอวัมภันเต ฯ เอตัสสะปิ โข
ภิกขะเว ปัณฑะวัสสะ ปัพพะตัสสะ อัญญา วะ สะมัญญา
อะโหสิ อัญญา ปัญญัตติ ฯ ปัสสะถะ โน ตุมเห ภิกขะเว
เอตัง เวปุลลัง ปัพพะตันติ ฯ เอวัมภันเต ฯ เอตัสสะปิ
โข ภิกขะเว เวปุลลัสสะ ปัพพะตัสสะ อัญญา วะ
สะมัญญา อะโหสิ อัญญา ปัญญัตติ ฯ ปัสสะถะ โน
ตุมเห ภิกขะเว เอตัง คิชฌะกูฏัง ปัพพะตันติ ฯ เอวัม-
ภันเต ฯ เอตัสสะปิ โข ภิกขะเว คิชฌะกูฏัสสะ ปัพพะ-
ตัสสะ อัญญา วะ สะมัญญา อะโหสิ อัญญา ปัญญัตติ ฯ
ปัสสะถะ โน ตุมเห ภิกขะเว อิมัง อิสิคิลิง ปัพพะตันติ ฯ
เอวัมภันเต ฯ อิมัสสะ โข ปะนะ ภิกขะเว อิสิคิลิสสะ
ปัพพะตัสสะ เอสา วะ สะมัญญา อะโหสิ เอสา
ปัญญัตติ ฯ ภูตะปุพพัง ภิกขะเว ปัญจะ ปัจเจกะพุทธะ-
สะตานิ อิมัส๎มิง อิสิคิลิส๎มิง ปัพพะเต จิระนิวาสิโน
อะเหสุง เต อิมัง ปัพพะตัง ปะวิสันตา ทิสสันติ
ปะวิฏฐา นะทิสันติ ฯ ตะเมนัง มะนุสสา ทิส๎วา เอวะมา-
หังสุ อะยัง ปัพพะโต อิเม อิสี คิละตีติ ฯ อิสิคิลิ
อิสิคิลิเต๎ววะ สะมัญญา อุทะปาทิ ฯ อาจิกขิสสามิ ภิกขะเว
ปัจเจกะพุทธานัง นามานิ กิตตะยิสสามิ ภิกขะเว ปัจเจกะ
พุทธานัง นามานิ เทสิสสามิ ภิกขะเว ปัจเจกะพุทธานัง
นามานิ ตัง สุณาถะ สาธุกัง มะนะสิกะโรถะ ภาสิสสามีติ ฯ
เอวัมภันเตติ โข เต ภิกขู ภะคะวะโต ปัจจัสโสสุง ฯ
ภะคะวา เอตะทะโวจะ

      อะริฏโฐ นามะ ภิกขะเว ปัจเจกะสัมพุทโธ อิมัส๎มิง
อิสิคิลิส๎มิง ปัพพะเต จิระนิวาสี อะโหสิ ฯ อุปะริฏโฐ
นามะ ภิกขะเว ปัจเจกะสัมพุทโธ อิมัส๎มิง อิสิคิลิส๎มิง
ปัพพะเต จิระนิวาสี อะโหสิ ฯ ตะคะระสิขี นามะ
ภิกขะเว ปัจเจกะสัมพุทโธ อิมัส๎มิง อิสิคิลิส๎มิง ปัพพะเต
จิระนิวาสี อะโหสิ ฯ ยะสัสสี นามะ ภิกขะเว ปัจเจกะ
สัมพุทโธ อิมัส๎มิง อิสิคิลิส๎มิง ปัพพะเต จิระนิวาสี
อะโหสิ ฯ สุทัสสะโน นามะ ภิกขะเว ปัจเจกะสัมพุทโธ
อิมัส๎มิง อิสิคิลิส๎มิง ปัพพะเต จิระนิวาสี อะโหสิ ฯ
ปิยะทัสสี นามะ ภิกขะเว ปัจเจกะสัมพุทโธ อิมัส๎มิง
อิสิคิลิส๎มิง ปัพพะเต จิระนิวาสี อะโหสิ ฯ คันธาโร นามะ
ภิกขะเว ปัจเจกะสัมพุทโธ อิมัส๎มิง อิสิคิลิส๎มิง ปัพพะเต
จิระนิวาสี อะโหสิ ฯ ปิณโฑโล นามะ ภิกขะเว ปัจเจกะ-
สัมพุทโธ อิมัส๎มิง อิสิคิลิส๎มิง ปัพพะเต จิระนิวาสี
อะโหสิ ฯ อุปาสะโภ นามะ ภิกขะเว ปัจเจกะสัมพุทโธ
อิมัส๎มิง อิสิคิลิส๎มิง ปัพพะเต จิระนิวาสี อะโหสิ ฯ
นิโถ นามะ ภิกขะเว ปัจเจกะสัมพุทโธ อิมัส๎มิง
อิสิคิลิส๎มิง ปัพพะเต จิระนิวาสี อะโหสิ ฯ ตะโถ นามะ
ภิกขะเว ปัจเจกะสัมพุทโธ อิมัส๎มิง อิสิคิลิส๎มิง ปัพพะเต
จิระนิวาสี อะโหสิ ฯ สุตะวา นามะ ภิกขะเว จิระนิวาสี
อะโหสิ ฯ ภาวิตัตโต นามะ ภิกขะเว ปัจเจกะสัมพุทโธ
อิมัส๎มิง อิสิคิลิส๎มิง ปัพพะเต จิระนิวาสี อะโหสิ ฯ
      เย สัตตะสารา อะนีฆา นิราสา ปัจเจกะเมวัชฌะ-
คะมุง สุโพธิง เตสัง วิสัลลานะ นะรุตตะมานัง นามามิ
เม กิตตะยะโต สุณาถะ ฯ อะริฏโฐ อุปะริฏโฐ ตะคะระสิขี
ยะสัสสี สุทัสสะโน ปิยะทัสสี จะ พุทโธ คันธาโร ปิณ-
โฑโล อุปาสะโภ จะ นิโถ ตะโถ สุตะวา ภาวิตัตโต
สุมโภ สุโภ เมถุโล อัฏฐะโม จะ อะถัสสุเมโฆ อะนีโฆ
สุทาโฐ ปัจเจกะพุทธา ภะวะเนตติขีณา หิงคู จะ หิงโค จะ
มะหานุภาวา ฯ เท๎ว ชาลิโน มุนิโน อัฏฐะโก จะ อะถะ
โกสัลโล พุทโธ อะโถ สุพาหุ อุปะเนมิโส เนมิโส สัน
ตะจิตโต สัจโจ ตะโถ วิระโช ปัณฐิโต จะ ฯ กาฬูปะ
กาฬา วิชิโต ชิโต จะ อังโค จะ ปังโค จะ คุติจฉิโต
จะ ปัสสี ชะหิ อุปะธิง ทุกขะมูลัง อะปะราชิโต มาระพะลัง
อะเชสิ ฯ สัตถา ปะวัตตา สะระภังโค โลมะหังโส อุจจัง
คะมาโย อะสิโต อะนาสะโว มะโนมะโย มานัจฉิโท จะ
พันธุมา ตะทาธิมุตโต วิมะโล จะ เกตุมา ฯ เกตุมพะราโค
จะ มะตังโค อะริโย อะถัจจุโต อัจจุตะคามัพ๎ยามะโถ
สุมังคะโล ทัพพิโล สุปะติฏฐิโต อะสัยโห เขมาภิระโต
จะ โสระโต ทุรันนะโย สังโฆ อะโถปิ อุชชะโย อะปะโร
มุนิสัยโห อะโนมะนิกกะโม อานันทะนันโท อุปะนันโท
ท๎วาทะสะภารัท๎วาโช อันติมะเทหะธารี โพธิ มะหานาโม
อะโถปิ อุตตะโร เกสี สิขี สุนทะโร ภารัท๎วาโช ติสสู-
ปะติสสา ภะวะพันธะนัจฉิทา อุปะสีทะรี ตัณหัจฉิโท จะ
สีทะรี ฯ พุทโธ อะหุ มังคะโล วีตะราโค อุสะภัจฉิทา
ชาลินิง ทุกขะมูลัง สันตัง ปะทัง อัชฌะคะมูปะณีโต
อุโปสะโถ สุนทะโร สัจจะนาโม ฯ เชโต ชะยันโต
ปะทุโม อุปปะโล จะ ปะทุมุตตะโร รักขิโต ปัพพะโต จะ
มานัตถัทโท โสภิโต วีตะราโค กัณโห จะ พุทโธ สุวิมุตตะ
จิตโต ฯ เอเต จะ อัญญา จะ มะหานุภาวา ปัจเจกะพุทธา
ภะวะเนตติขีณา เต สัพพะสังคาธิคะเต มะเหสี ฯ
      ปะรินิพพุเต วันทะถะ อัปปะเมยเยติ ฯ

 อิสิคิลิสูตร (บทนมัสการพระปัจเจกพุทธเจ้า)

      เป็นสูตรที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้ตรัสแสดงไว้ด้วยพระองค์เอง อิสิคิลิสูตรจะกล่าวนามของพระปัจเจกพุทธเจ้ามากมายหลายองค์ (๕๐๐ รูป) พร้อมกับคำกล่าวนมัสการพระปัจเจกพุทธเจ้าเหล่านั้นด้วย ฉะนั้น อิสิคิลิสูตรก็คือสูตรที่นำมาสวดเพื่อเป็นการแสดงความเคารพต่อพระปัจเจกพุทธเจ้าทั้งหลาย

      พระปัจเจกพุทธเจ้า หมายถึง พระพุทธเจ้าที่ตรัสรู้ด้วยองค์ท่านเองโดยมิต้องมีใครสั่งสอน พระปัจเจกพุทธเจ้าได้บำเพ็ญบารมี ๒ อสงไขยแสนกัป และตรัสรู้อริยสัจ ๔ ด้วยพระองค์เองเช่นเดียวกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่ว่าท่านก็มิได้สั่งสอนใครให้บรรลุมรรคผลนิพพานตามท่าน ฉะนั้นพระปัจเจกพุทธเจ้าจึงเป็นพระพุทธเจ้าที่ไม่มีพระสงฆ์ พระปัจเจกพุทธเจ้าสามารถบังเกิดพร้อมกันหลายองค์ได้ แต่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะอุบัติบังเกิดขึ้นในโลกครั้งละหนึ่งพระองค์เท่านั้น พระสัมมาสัมพุทธเจ้าจะสอนให้ผู้อื่นบรรลุมรรคผลนิพพานด้วย ฉะนั้น จึงมีพระสงฆ์บังเกิดตามพระสัมมาสัมพุทธเจ้าด้วย

      พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสสรรเสริญการนมัสการพระปัจเจกพุทธเจ้าว่ามีผลมาก มีอานิสงส์มากมายรองจากการบูชาพระพุทธเจ้า ฉะนั้นพุทธศาสนิกชนผู้มีศรัทธาจึงนิยมนำอิสิคิลิสูตรมาสวดเพื่อนมัสการพระปัจเจกพุทธเจ้าเสมอมาตั้งแต่ครั้งโบราณกาล

พระนามพระปัจเจกพุทธเจ้า

      พระผู้มีพระภาคเจ้า จึงตรัสดังนี้ว่า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย พระปัจเจกสัมพุทธเจ้าชื่อ อริฏฐะ ๑ ชื่ออุปริฏฐะ ๑ ชื่อตครสิขี ๑ ชื่อยสัสสี ๑ ชื่อสุทัสสนะ ๑ ชื่อปิยทัสสี ๑ ชื่อคันธาระ ๑ ชื่อปิณโฑละ ๑ ชื่ออุปาสภะ ๑ ชื่อนิถะ ๑ ชื่อตถะ ๑ ชื่อสุตวา ๑ ชื่อภาวิตัตะ ๑ ได้อาศัยอยู่กินที่ภูเขาอิสิคิลินี้มานาน.

      เธอจงฟังเราระบุชื่อของท่าน ที่มีธรรมเป็นสาระกว่าสัตว์ ไม่มีทุกข์ หมดความอยากได้ บรรลุโพธิญาณอย่างดี เฉพาะตนผู้เดียว ผู้ปราศจากลูกศร สูงกว่านรชนต่อไปเถิด พระปัจเจกพุทธเจ้า ผู้มีตัณหาเครื่องนำไปในภพสิ้นแล้ว คือ อริฏฐพุทธ ๑ อุปริฏฐพุทธ ๑ ตครสิขีพุทธ ๑ ยสัสสีพุทธ ๑ สุทัสสนพุทธ ๑ ปิยทัสสีพุทธ ๑ คันธารพุทธ ๑ ปิณโฑลพุทธ ๑ อุปาสภพุทธ ๑ นิถพุทธ ๑ ตถพุทธ ๑ สุตวาพุทธ ๑ ภาวิตตัตพุทธ ๑ สุมภพุทธ ๑ สุภพุทธ ๑ เมถุลพุทธ ๑ อัฏฐมพุทธ ๑ อถัสสเมฆพุทธ ๑ อนิฆพุทธ ๑ สุทาฐพุทธ ๑ พระปัจเจกพุทธ ผู้มีอานุภาพมาก คือ หิงคูพุทธ ๑ หิงคพุทธ ๑ พระมุนีชื่อชาลีมี ๒ องค์ และ อัฏฐกพุทธ ๑ โกสัลพุทธ ๑ อถพุทธ ๑ สุพาหุพุทธ ๑ อุปเนมิสพุทธ ๑ เนมิสพุทธ ๑ สันติจิตตพุทธ ๑ สัจจพุทธ ๑ ตถพุทธ ๑ วิรชพุทธ ๑ บัณฑิตพุทธ ๑ กาฬพุทธ ๑ อุปกาฬพุทธ ๑ วิชิตพุทธ ๑ ชิตพุทธ ๑ อังคพุทธ ๑ ปังคพุทธ ๑ คุติจฉิตพุทธ ๑ ปัสสีพุทธ ๑ ได้ละอุปธิอันเป็นมูลแห่งทุกข์แล้ว อปราชิตพุทธ ๑ ได้ชนะมารและพลมาร สัตถาพุทธ ๑ ปวัตตาพุทธ ๑ สรภังคพุทธ ๑ โลมหังสพุทธ ๑ อุจจังคมายพุทธ ๑ อลิตพุทธ ๑ อนาสวพุทธ ๑ มโนมยพุทธ ๑ พันธุมาพุทธ ๑ ผู้ตัดมานะได้ ตทาธิมุตพุทธ ๑ วิมลพุทธ ๑ เกตุมาพุทธ ๑ เกตุมพราคพุทธ ๑ มาตังคพุทธ ๑ อริยพุทธ ๑ อัจจุตพุทธ ๑ อัจจุตคามพยามกพุทธ ๑ สุมังคลพุทธ ๑ ทัพพิลพุทธ ๑ สุปติฏฐิตพุทธ ๑ อสัยหพุทธ ๑ เขมาภิรตพุทธ ๑ โสรตพุทธ ๑ ทุรันนยพุทธ ๑ สังฆพุทธ ๑ อุชุชยพุทธ ๑ พระมุนี ชื่อ สัยหะ อีกองค์หนึ่ง ผู้มีความเพียรไม่ทราม พระพุทธชื่ออานันทะ ชื่อนันทะ ชื่ออุปนันทะ ๑๒ องค์ และภารทวาชพุทธ ผู้ทรงร่างกายในภพสุดท้าย โพธิพุทธ ๑ มหานามพุทธ ๑ อุตตรพุทธ ๑ เกสีพุทธ ๑ สิขีพุทธ ๑ สุนทรพุทธ ๑ ภารทวาชพุทธ ๑ ติสสพุทธ ๑ อุปติสสพุทธ ๑ ผู้ตัดกิเลสเครื่องผูกในภพได้ อุปสีทรีพุทธ ๑ และสีทรีพุทธ ๑ ผู้ตัดตัณหได้ มังคลพุทธ ๑ เป็นผู้ปราศจากราคะ อุสภพุทธ ๑ ผู้ตัดข่ายอันเป็นมูลแห่งทุกข์ อุปณีตพุทธ ๑ ได้บรรลุบทอันสงบ อุโปสกพุทธ ๑ สุนทรพุทธ ๑ สัจจนามพุทธ ๑ เชตพุทธ ๑ ชยันตพุทธ ๑ ปทุม พุทธ ๑ อุปปลพุทธ ๑ ปุทุมุตตรพุทธ ๑ รักขิตพุทธ ๑ ปัพพตพุทธ ๑ มานัตถัทธพุทธ ๑ โสภิตพุทธ ๑ วีตราคพุทธ ๑ กัณหพุทธ ๑ ผู้มีจิตพ้นวิเศษดีแล้ว พระปัจเจกพุทธ ผู้มีอานุภาพมากเหล่านี้และอื่น ๆ มีตัณหาเครื่องนำไปในภพสิ้นแล้ว